Blog: De Spitsbergen ambitie, de pluim en het addertje.

woensdag 27 juni 2018

Afgelopen voorjaar vertrokken zo’n 30 bestuurders van banken en verzekeraars met poolreiziger Bernice Notenboom naar Spitsbergen. Doel: zien wat klimaatverandering doet met de ijskap. Inmiddels is het expeditieschip de Rembrandt van Rijn weer aangemeerd en zijn de bestuurders weer op hun hoofdkantoren. Gisteren (26 juni) publiceerden 15 financiële instellingen de ‘Spitsbergen ambitie’: een set van 7 commitments, gericht op het tegengaan van klimaatveranderingen.

Onder de ondertekenaars zijn instellingen die je er verwacht, zoals Triodos Bank, ASN Bank en Actiam. Ook Aegon, ING, ABN Amro en Rabobank ondertekenden de ambitie. De Eerlijke Geldwijzer (Bankwijzer en Verzekeringswijzer) houdt het klimaatbeleid van de meeste van de 15 ondertekenaars al jaren in de gaten. We gaan daarom na wat er nu echt beloofd wordt.

Klimaatimpact

Financiële instellingen beloven uiterlijk in 2020 de klimaatimpact van al hun investeringen en financieringen te gaan meten en publiceren, bijvoorbeeld op basis van PCAF (Platform Carbon Accounting Financials). Behalve Volksbank en ACTIAM doet vrijwel niemand dit nu al. Wel publiceerde ABN Amro dit jaar voor het eerst de klimaatimpact van al haar hypotheken en vastgoed volgens de PCAF-methode. Deze stap is dan ook relevant voor alle financiële instellingen die de ‘ambitie’ hebben getekend.

'Science based targets'

Daarnaast beloven de 15 banken en verzekeraars doelen zogeheten ‘science based targets’ te stellen om hiermee hun financierings- en beleggingsbeleid te laten voldoen aan de doelen van het Parijsakkoord. Ook dit is een heel belangrijke stap, die nog vrijwel geen bank of verzekeraar heeft gezet. Enkele uitzonderingen zijn vermogensbeheerder ACTIAM en de Volksbank. Die laatste heeft al enkele jaren wel een ‘volledig klimaatneutraal in 2030’- ambitie. Per wanneer gaan alle 15 banken en verzekeraars dit overigens doen, ook (uiterlijk) in 2020 en liever al eerder hopen we?

Akkoord van Parijs

De banken en verzekeraars committeren zich daarnaast aan het Akkoord van Parijs: dat is een hele belangrijke stap vooruit. Het is wel de vraag welk deel van het akkoord van Parijs men hier bedoelt. Het Akkoord van Parijs stelt onder andere dat staten zich in moeten spannen de temperatuurstijging onder de 2 graden Celsius te houden. Het Akkoord van Parijs zegt óók dat het van groot belang is de temperatuurstijging nog verder te beperken, namelijk tot 1.5 graden Celsius. De belofte die de banken en verzekeraars doen is dus een belangrijke stap, en in lijn met het Akkoord van Parijs, maar laten we hopen dat de banken en verzekeraars het onderdeel van het akkoord dat wijst op 1.5 graden Celsius als doel niet vergeten zijn.

Een adder onder het gras

Welk deel van het akkoord van Parijs wordt extra van belang omdat de banken en verzekeraars vervolgens de volgende, heel specifieke belofte doen: ‘Voor Nederland betekent dit dat wij bijdragen aan […] uitstootreductie […] van de 49% CO2-reductie […] in 2030 en waar mogelijk eerder’. In dat ‘voor Nederland´ zit wel een adder onder het gras: de banken en verzekeraars beperken zich hier namelijk tot hun investeringen in Nederland. Dat is op zich best heel mooi, maar vooral instellingen als ING, Aegon, ABN Amro en Rabobank investeren natuurlijk ook (en vooral) veel geld in olie- en gasbedrijven in het buitenland. Die vallen dus niet onder deze belofte.

Meetbare ambities

Wél vallen ze onder de beloften hierboven (meten van klimaatimpact van al hun financieringen/beleggingen en het stellen van broeikasgasreductiedoelen), in lijn met het Akkoord van Parijs. Het is dus van belang dat de banken en verzekeraars ook voor hun investeringen in het buitenland meetbare ambities neerleggen voor CO2-reductie via hun investeringen, zoals ze hier voor Nederland doen.

Nederlands klimaatakkoord

We begrijpen natuurlijk dat de banken en verzekeraars deze belofte opstelden in het kader van het beoogde Nederlandse klimaatakkoord. En het is logisch dat de instellingen dus een belofte doen die specifiek in gaat op dat Nederlandse klimaatakkoord. Tegelijk is het wel heel jammer dat banken en verzekeraars die ook internationaal heel groot zijn, hun buitenlandse investeringen hier buiten beschouwing laten bij het geven van specifieke meetbare targets. Ook de belofte om in 2050 tot 100% CO2 reductie te komen geldt dus alleen voor Nederland.

Naleving van ambities

Klimaatjournalist en documentairemaker Bernice Notenboom gaf gisteren daarnaast bij BNR Nieuwsradio ook al aan dat de naleving van deze ambitie natuurlijk wel goed gemonitord moet worden. De scores voor het beleid rond klimaat zijn voor veel banken en verzekeraars al jaren erg laag en het is belangrijk bij te houden wat er nu verbetert. De Eerlijke Bankwijzer en Eerlijke Verzekeringswijzer zullen dat de komende jaren in ieder geval scherp gaan volgen.

De Eerlijke Geldwijzer

In november publiceren we voor banken een update van ons onderzoek uit 2015 ‘Undermining our future’, en voeren we dat onderzoek ook uit voor de verzekeraars. Het onderzoek uit 2015 (dat ging over investeringen in energiebedrijven in de periode 2009-2014) liet zien dat de verhouding tussen investeringen in fossiele energiebedrijven en duurzame energiebedrijven nog niet goed zit: met leningen (en ‘underwriting’) zat ING voor 89% in fossiele energie bedrijven, en slechts 11% in duurzame energiebedrijven. Bij ABN Amro was het percentage voor fossiele energie 74% en bij Rabobank 50%. Triodos en ASN Bank investeerden 0% in fossiele energie. Aegon, dat vooral belegt in aandelen, zat voor 99% in fossiele energie. Er is dus nog, letterlijk, een wereld te winnen.

De Pluim

De Eerlijke Geldwijzer roept banken en verzekeraars al jaren op om broeikasgasemissies openbaar te maken en meetbaar te reduceren (Eerlijke Geldwijzer methodologie, p. 41). Het is heel goed dat deze Nederlandse banken en verzekeraars hier nu aan willen voldoen.  Vanzelfsprekend zijn we ook bereid om met de banken en verzekeraars in gesprek te gaan hoe (nieuwe) klimaatambities effectief geïmplementeerd kunnen worden. De ‘Spitsbergen Ambitie’ is een grote stap in de goede richting. Dat 15 banken en verzekeraars zich committeren aan de doelstellingen van Parijs en uiterlijk in 2020 de klimaatimpact van al hun investeringen willen publiceren en doelstellingen willen invoeren is een pluim waard. Wel moeten we beducht zijn dat het geen stap wordt met een te beperkt Nederlands tintje. En het is daarom een stap die dus de komende jaren goed gemonitord moet worden.

Peter Ras (Eerlijke Geldwijzer namens Oxfam Novib) en Cor Oudes (Eerlijke Geldwijzer namens PAX).

Help mee en deel de Eerlijke Geldwijzer

Thank you for submitting

Your message has succesfully been placed

×