ING-witwasdrama: banken, maak werk van klantintegriteit!

donderdag 6 september 2018

Illustratie: Rhonald Blommestijn                           

Verbijsterend: ING moet het Openbaar Ministerie het monstrueuze bedrag van 775 miljoen euro betalen. Met deze schikking plus boete ontkomt de bank aan strafvervolging voor het witwassen door zijn klanten. Niemand weet precies om hoeveel verdachte transacties het gaat, maar het zijn er veel.

Reden van de enorme boete? Gebrekkige controle door ING op witwaspraktijken door zijn klanten. En die klanten zijn lang niet allemaal grote multinationals; er zijn ook veel MKB-bedrijven tussen. Onder de voorbeelden van het Openbaar Ministerie zijn een eenmanszaak in bouwmaterialen, een handelaar in damesondergoed en een handelaar in groente en fruit. Verder wordt onder meer een smeergeldaffaire genoemd die een Oezbeekse dictatorsdochter ten goede kwam.

En dit is maar het topje van de ijsberg. Kennelijk is het noodzakelijk dat banken ook bij de kleinere MKB-bedrijven beter controleren op onethisch handelen. Een fatsoenlijke bank heeft de plicht goed te controleren of al zijn zakelijke klanten – multinationals én MKB-ers – niet bijdragen aan corruptie, witwassen, belastingontduiking of belastingontwijking. Waarom? Omdat deze zaken immoreel zijn, criminelen zich ermee verrijken en staten er belastinginkomsten door mislopen waarmee ze onder meer goed onderwijs, goede gezondheidszorg en infrastructuur zouden moeten betalen.

Integriteit boven alles?

Het is onvoorstelbaar om te lezen dat ING doelbewust zijn computersystemen zo had ingesteld dat ze per dag niet meer dan drie witwassignalen van klanten konden afgeven. En dat allemaal om de werkdruk te beperken . De analyse van het OM dat ‘de commerciële doelstellingen prevaleerden boven de wet’ is vernietigend. Hoe kunnen we ING in vredesnaam geloven wanneer de bank op zijn website schrijft:  ‘Integriteit boven alles. (…) We zijn eerlijk. Bij alles wat wij doen, wegen wij zorgvuldig de mogelijke impact ervan. Bij alles wat wij beslissen, houden we rekening met alle betrokkenen. (…) We respecteren de wet, evenals de regels die we onszelf hebben opgelegd. Dat verwachten we ook van onze klanten en leveranciers.’

Terugkerend probleem

Het is bepaald niet voor het eerst dat een bank onder vuur ligt vanwege gebrek aan klantintegriteit. Diverse banken, vooral ABN Amro, werden bekritiseerd door De Nederlandsche Bank (DNB) en de Eerlijke Bankwijzer dat zij te weinig doen tegen het risico op corruptie en belastingontwijking door klanten. Zo bekritiseerde DNB in 2015 ABN Amro scherp vanwege zijn financiering van het Russische olieconcern Gunvor, en omdat de bank signalen van corruptie negeerde.

In 2016 en 2018 werd ABN Amro opnieuw bekritiseerd, ditmaal vanwege een lening aan een bedrijf met een tekenbevoegde vertegenwoordiger die verdacht werd van corruptie rondom een ijzerertsmijn in Guinee. Opnieuw luidde de kritiek dat ABN Amro onvoldoende onderzoek doet naar een klant ‘waar al jaren signalen over corruptie rond hangen'. Het betreffende bedrijf was overigens gevestigd op de Maagdeneilanden, een berucht belastingparadijs dat vaak wordt gebruikt om ondoorzichtige structuren op te zetten. De Eerlijke Bankwijzer is herhaaldelijk het gesprek aangegaan met ABN Amro en ING over het voorkomen van belastingontwijking en corruptie door klanten.

Dialoog en openbaarheid

Meer dan ooit is het van belang dat banken aangeven wat hun bodemgrens is om leningen te verstrekken bij gevallen van corruptie, witwassen, belastingontduiking en belastingontwijking. Ook zouden banken moeten publiceren met hoeveel bedrijven zij een dialoog hebben gevoerd over het voorkomen en tegengaan van corruptie, witwassen, belastingontduiking en belastingontwijking – en met welk resultaat.

Verder is het zinnig dat banken de bedrijven aan wie zij financiële diensten verlenen – of het nu multinationals of MKB-ers zijn – vragen om openbaar te maken wie de uiteindelijke begunstigden of eigenaren zijn. Als er signalen zijn dat dit niet de werkelijke eigenaren zijn, moet een bank dat zeer serieus nemen en nader onderzoek doen.

Structurele oplossingen ontbreken

Naar aanleiding van dit witwasdrama kondigde ING een aantal maatregelen aan tegen een tiental medewerkers. Ingrepen variëren van het uit de functie zetten van een personeelslid tot het schrappen van bonussen. Ook de directie ziet van haar bonus af. Dat is mooi, maar niet genoeg, en het lost structureel nog niks op. Het is daarom hoog tijd voor ING en andere banken om nu onmiddellijk werk te maken van klantintegriteit.

Peter Ras (Projectleider Eerlijke Bankwijzer) en Francis Weyzig (Belastingexpert Oxfam Novib).

Thank you for submitting

Your message has succesfully been placed

×