Banken moeten samenleving, niet klant centraal stellen

dinsdag 18 september 2018

Tien jaar na de financiële crisis is vrijwel iedereen er wel van overtuigd dat deze crisis bovenal een morele crisis was. Niet de klant stond centraal bij banken in VS en Europa, maar bonussen van bankiers. De enorme gevolgen van de crisis zijn bekend: de grootste maatschappelijke impact werd gevoeld door werknemers, de crisis leidde tot enorme werkloosheid. Onderwijs, gezondheidszorg en Ontwikkelingssamenwerking werden hiervan de dupe. Banken beloofden beterschap, ook in Nederland. Van ‘bankier en bonus centraal’ naar ‘klant centraal’. Maar dat is nog geen ‘samenleving centraal’.

Het verschil kunnen maken

Klimaatcrisis, energie-afhankelijkheid, ongelijkheid, schaarste aan natuurlijke grondstoffen zijn allemaal zaken waarin banken het verschil kunnen maken door de samenleving centraal te stellen. Juist de Nederlandse banken, die volop investeren in handel van delfstoffen, in de energiesector, in landbouwproducten en vastgoed kunnen bijdragen aan oplossingen voor deze problemen. 10 jaar na de crisis hebben banken iets veranderd maar niet genoeg. Het structureel en grootschalig witwassen van geld door klanten van ING, waaronder een smeergeldaffaire die een Oezbeekse dictatorsdochter ten goede kwam, is symptomatisch dat banken nog lang niet de samenleving centraal zetten.

'Boven de wet'

De analyse van het Openbaar Ministerie dat bij ING ‘de commerciële doelstellingen prevaleerden boven de wet’ is vernietigend. Eerder al, in 2015 en 2016, werd ABN Amro stevig bekritiseerd door de DNB vanwege ontoereikend risicobeleid ten aanzien van klanten die al jaren beticht werden van corruptie, zoals het Russische oliebedrijf Gunvor. Eind 2015 bleek uit onderzoek van de Eerlijke Bankwijzer dat ING 8 keer meer in fossiele energiebedrijven dan in duurzame energiebedrijven investeerde. Eind 2016 werden ING èn ABN Amro in ernstige verlegenheid gebracht vanwege hun financiering van een omstreden oliepijplijn door indianengebied in de VS. ABN Amro, ING en Rabobank financieren al decennia lang palmoliebedrijven die structureel in het nieuws komen vanwege landroof en ontbossing. Rabobank, ING en ABN Amro bleken tussen 2012 en 2017 voor bijna € 9 miljard zeer dieronvriendelijke vleesproductiebedrijven te financieren. Eind 2017 bleek dat ING en Rabobank 3 granietimporteurs financieren die graniet inkopen uit steengroeven waar kinderarbeid en schuldslavernij is aangetoond.

Hoe verder?

Banken moeten werk maken van klantintegriteit. Geef aan wat hun bodemgrens is om leningen te verstrekken bij gevallen van corruptie, witwassen, belastingontduiking en belastingontwijking. Banken moeten veel meer investeren in oplossingen voor maatschappelijke problemen als duurzame energiebedrijven en verduurzaming van de landbouw. Staak investeringen in bedrijven die onze planeet echt kwaad doen, zoals bedrijven die teerzandolie en schaliegas winnen. Faseer investeringen in de fossiele energiesector en plofkippengiganten uit.

Morele crisis 

Hier heeft ook de overheid een rol. We moeten af van vrijblijvendheid. Voer wetgeving in. Wetgeving kan banken kaders geven wat men moet doen zodat bijvoorbeeld bankinvesteringen niet bijdragen aan witwassen en in lijn zijn met de doelstellingen van het Klimaatverdrag. Banken moeten meer doen om de samenleving daadwerkelijk centraal te stellen. Laat bankinvesteringen niet meer bijdragen aan nieuwe financiële èn morele crises.

Peter Ras (Projectleider Eerlijke Bankwijzer)

Dit opiniestuk is opgenomen in de AD Algemeen Dagblad 15 september 2018

 

Thank you for submitting

Your message has succesfully been placed

×